Geachte heer Hengeveld,

Zoals afgesproken tijdens de laatste vergadering van de werkgroep, op 14 november 2005, hebben wij de schetsen, die wij op 8 december 2005 ontvingen, tijdens een viertal straatbijeenkomsten voorgelegd aan de bewoners van onze buurt. De verschillende straatbijeenkomsten zijn zeer druk bezocht.
Wij zijn geschrokken van de breed gedragen zeer afwijzende reacties. Geen van de geschetste alternatieven is voor de bewoners van onze buurt acceptabel. Overbodig te zeggen dat er dus ook geen keuze is gemaakt tussen de alternatieven.
Een samenvatting van de reacties van bewoners hebben we als bijlage bijgevoegd.

Onderstaand:

  • geven wij onze conclusies
  • schetsen we de consequenties voor de buurtwerkgroep nieuwbouw
  • benoemen we de waardevolle resultaten tot nu toe

Conclusies van de buurt-werkgroep nieuwbouw
Wij hebben ons de fundamentele kritiek van buurtbewoners zeer aangetrokken en hebben teruggekeken op het doorlopen proces. Achteraf bezien vallen dan een paar zaken op:

  1. Veel van de door bewoners naar voren gebrachte fundamentele bezwaren zijn in een eerdere fase ook door ons ingebracht in de werkgroep. Dat heeft uiteindelijk ten opzichte van het eerste ontwerp tot weinig meer dan marginale aanpassingen geleid. De hoofdopzet is steeds ongewijzigd gebleven. Belangrijke zaken als het behoud van de bestaande geitenwei als centrale ontmoetingsplaats, de onevenwichtige verdeling van de aantallen woningen over de verschillende plandelen, de massiviteit van de bebouwing op de 'moestuinen' en de afwijzing van een doorgaande wegverbinding tussen het 'maïsveld' en de 'moestuinen' zijn niet overgenomen.
     
  2. Suggesties voor verplaatsing van de ouderenwoningen naar een locatie dichter bij Huis en Haard - op het naast Huis en Haard gelegen parkeerterrein op het KEMA-terrein of naar het terrein 'Kromkamp' - zijn nooit serieus bekeken.
     
  3. De waarde die aan de mening van 'Welstand', van De Drie Gasthuizen of de eigenaar van de KEMA-terreinen werd gegeven bleek vaak groter dan die van bewoners. Voorbeelden:
    de 'KEMA' hoefde maar 'nee' te zeggen tegen de nieuwe ontsluitingsweg over eigen terrein of deze werd geprojecteerd in het plandeel 'Kromkamp'. Hetzelfde gold voor de suggestie over een mogelijke betere situering van de ouderenhuisvesting naast Huis en Haard.
    Tot grote verbazing van de buurtvertegenwoordigers bleek de realisering van een moderne woon-zorgzone plotseling te zijn versmald tot een ordinaire uitplaatsing van wooneenheden uit Huis en Haard naar een complex op de 'moestuinen'. Waar zijn de levensloopbestendige, zelfstandige woningen die voldoen aan functionele vereisten van het kunnen ontvangen van zorg thuis, maar die ook door niet-zorgbehoevenden kunnen worden bewoond (volgens de filosofie van de woon-zorgzones)?
    Nog groter was onze verbazing dat de gekozen locatie in eerste instantie kon rekenen op een absoluut veto van De Drie Gasthuizen (de afstand tot Huis en Haard vanwaar de zorg verleend zou moeten worden overschrijdt 3 maal de norm, werd gezegd) en dat dit veto één vergadering later achter de schermen was weggemasseerd zonder dat daarvoor een logische verklaring kon worden gegeven.
    Tenslotte is volledig voorbij gegaan aan de conclusies en aanbevelingen van het rapport van de Wageningen Universiteit.
     
  4. Herhaalde vragen over inzicht in ontwikkelingen op het KEMA-terrein en rond de Defensiehaven werden steevast afgedaan met de opmerking dat het de verantwoordelijkheid van de gemeente is om te zorgen voor voldoende afstemming. Dat klinkt als "gaat u rustig slapen, er wordt goed voor u gezorgd". Inmiddels zal toch voldoende bekend zijn dat de bewoners van onze buurt zeer mondige, betrokken en deskundige mensen zijn die een dergelijke bevoogdende opstelling niet meer als van deze tijd beschouwen.
     
  5. De inrichting van het planproces is teveel eenrichtingsverkeer geweest. Wij hebben ons daartegen als buurtvertegenwoordigers in de werkgroep onvoldoende fundamenteel verzet en zijn te gemakkelijk mee gegaan in een reactieve rol.
    Achteraf gezien mag het doorlopen proces op geen enkele manier het predicaat modern en interactief dragen; het is tot nu toe een vrij ouderwets (inspraak)proces geweest waarin het initiatief geheel bij de gemeente lag en de buurtvertegenwoordigers konden reageren op ingebrachte schetsen. Dat mogen gemeente en wij ons beide aanrekenen. Van echt samen ontwikkelen is geen sprake geweest.
     
  6. In de gemaakte schetsen zijn een aantal historische kenmerken (vooral oude lanen) terug te vinden. Maar er blijkt weinig ambitie uit om maximaal in e spelen op het meest bijzondere kenmerk van dit plangebied: de helling en de hoogteverschillen. Dat valt des te meer op omdat alle stedenbouwkundigen die wij door het gebied hebben geleid likkebaardend hebben rondgelopen: een dergelijk unieke locatie krijg je zelden op je schetsboek.
     
  7. Het heeft ons uiterst pijnlijk getroffen dat juist de meest betrokken buurtbewoners, die ook veel tijd en energie steken in hun huis, hun tuin en in buurtactiviteiten, zich in hun belangen zo in de steek gelaten voelen dat zij zelfs al overwegen de uiterste consequentie te trekken: te vertrekken uit hun geliefde woonomgeving.

Gevolgen voor de buurtwerkgroep nieuwbouw
De geschetste gang van zaken heeft ook de buurtwerkgroep nieuwbouw niet onberoerd gelaten. Het merendeel van de leden wil blijven vasthouden aan de dialoog met de gemeente en zien daar ook nog voldoende mogelijkheden voor. Maar zij zijn de jarenlange persoonlijke inzet en het geringe resultaat ervan moe en geven graag ruimte aan nieuwe leden Deze leden hebben aangekondigd hun lidmaatschap te beëindigen. Een enkeling zegt het lidmaatschap van de werkgroep op om de handen vrij te hebben om zonodig actie te kunnen voeren. Ondergetekende tenslotte verlaat de werkgroep om persoonlijke redenen.
Daar het merendeel van de buurtwerkgroep nieuwbouw wil trachten de dialoog met de gemeente voort te zetten heeft de werkgroep een poging gedaan om de positieve resultaten van de dialoog tot nu toe te inventariseren en een voorstel te ontwikkelen als basis voor een vervolg.

Waardevolle resultaten
In de loop van de jaren is een aantal resultaten bereikt waar wij grote waarde aan hechten:

  • De overeenstemming over de toekomstige verkeersontsluiting: de nieuwe verbindingsweg tussen de Klingelbeekseweg en de Utrechtseweg, de knip in de Klingelbeekseweg (afsluiting voor doorgaand verkeer), de ontsluiting van mogelijke woningbouw op het Elektrum-terrein via de bestaande wegstructuur op het KEMA-terrein met een gelijkvloerse aansluiting op de Klingelbeekseweg ter hoogte van de nieuwe verbindingsweg (buiten het verkeersluwe deel van de Klingelbeekseweg) en het onttrekken aan het wegverkeer van het weggetje van Kromkamp.
  • Realisering in onze buurt van een woonzorg gebied zoals bedoeld in het Masterplan Wonen, Zorg en Welzijn in Arnhem-noord.
  • Het scheppen van kansen voor oudere bewoners van (te) grote huizen in onze buurt naar een meer passende woning. Dit levert tegelijk mogelijkheden voor verjonging van de buurt op.

Stand van zaken
De werkgroep nieuwbouw van de buurtvereniging Hoogstede-Klingelbeek is van mening dat het mogelijk is om een kwalitatief hoogwaardig en acceptabel plan voor de realisering van woningbouw te ontwerpen, waarbij de gemeentelijke Nota van Randvoorwaarden het uitgangspunt blijft.
De straatbijeenkomsten hebben ons geleerd dat de komst van nieuwe woningen acceptabel is. Ze hebben ook de randvoorwaarden die bewoners aan een ontwerp stellen helder gemaakt.

  1. De buurtwerkgroep nieuwbouw is ervan overtuigd dat een goed plan mogelijk is onder de volgende aanvullende randvoorwaarden:
  2. de beschikbare ruimte wordt evenwichtig benut in het belang van zowel huidige als nieuwe bewoners;
  3. de te realiseren nieuwbouw wordt evenwichtig gespreid over het gehele plangebied; de bestaande centrale ontmoetingsplaats, de geitenwei, blijft op de huidige locatie gehandhaafd;
  4. de locatie 'moestuinen' wordt uitsluitend ontsloten door doortrekking van de Hoogstedelaan;
  5. de locatie 'maïsveld' wordt ontsloten door aansluiting op de nieuwe verbindingsweg Klingelbeekseweg-Utrechtseweg;
  6. er komt geen wegverbinding tussen de locaties 'moestuinen' en 'maïsveld';
  7. de zorgwoningen worden op korte afstand van Huis en Haard gesitueerd;
  8. er komt een serieuze en transparante afstemming tussen de ontwikkelingen van woningbouw binnen en rondom de bestaande buurt, waarbij tegenover verdichting voldoende ruimte voor openheid wordt gewaarborgd;
  9. er wordt met de grootst mogelijke creativiteit ingespeeld op de hoogteverschillen en de zuid ligging van het plangebied;
  10. bij de ontwikkeling van de Defensiehaven wordt maximaal ingezet op bereikbaarheid voor bewoners van de Defensiehaven en de Rijn en op de ontwikkeling van mogelijkheden voor buurtbewoners om de nabijheid van deze beide ook daadwerkelijk te kunnen beleven;
  11. er wordt een werkelijk interactief planproces ingericht met intensieve en transparante betrokkenheid van alle partijen (ook van de buurt, van Vivare, van De Drie Gasthuizen en van TCN/KEMA/BPA) waarin de gemeente vooral de rol van procesbegeleider vervult;
  12. partijen spreken een termijn af waarbinnen een acceptabel schetsontwerp gereed moet zijn.

Vriendelijke groet,
Bouke Verhaagen, voorzitter


Bijlage 1
Samenvatting van reacties

Algemeen 

  1. Er is sprake van een zeer onevenwichtige spreiding van de nieuwbouw over de onderscheiden deelgebiedjes. De massa van de voorgestelde ouderenhuisvesting in het gebied van de moestuinen (het kleinste en meest ingesloten van de drie deelgebiedjes) is niet acceptabel.
  2. Onacceptabel dat groen tussen de nieuw te bouwen woningen prevaleert boven groen tussen bestaande en nieuwe woningen. Bewoners hebben de indruk dat de schetsen vooral zijn gemaakt ter meerdere eer en glorie van de nieuwe bewoners ten koste van de bestaande bewoners.
  3. Er is volledig voorbijgaan aan de inzichten en aanbevelingen van het rapport "een dorp in de stad" van de Universiteit van Wageningen. Ruim 80 bewoners van de buurt hebben aan het onderzoek meegewerkt; het onbegrip is groot.
  4. Onacceptabel dat de centrale ontmoetingsplaats "de geitenwei" naar een andere locatie wordt verplaatst. Er heerst totaal onbegrip over het opheffen van een door bewoners samen in vele jaren opgebouwde centrale ontmoetingsplaats op een zo kenmerkende, historische en intieme plek in de buurt.
  5. Onacceptabel dat het al jaren gehanteerde uitgangspunt - geen verbinding tussen de ontsluiting van de moestuinen en de ontsluiting van het maïsveld - is verlaten. Een dergelijke verbinding is niet nodig en niet gewenst. De noodzaak ervan is niet aangetoond.
  6. Onacceptabel en verwerpelijk dat door de gemeente (nog steeds) geen ontwikkelingsvisie voor het gehele gebied (inbreidingslocatie en omliggende KEMA-terreinen) is vastgesteld. Dat zou het uitgangspunt en afwegingskader moeten zijn voor een evenwichtige ontwikkeling op zowel de KEMA-terreinen ais in onze buurt; juist als deze beide ontwikkelingen in de tijd niet geheel synchroon verlopen. De Arnhemse Raad heeft het College van B&W daar uitdrukkelijk om gevraagd.
  7. Onacceptabel dat informatie wordt achtergehouden die inzicht kan geven in de onderlinge effecten van ontwikkelingen op de KEMA-terreinen en op de inbreidingslocatie. In de buurt bestaat een zeer sterk gevoel van wantrouwen.
    Het is bekend dat er volop tekeningen en zelfs maquettes worden gemaakt voor de te ontwikkelen nieuwbouw op de terreinen 'Eiektrum', De Hes en De Brink. Ontwikkelingen die voorzien in aantallen woningen die een veelvoud zijn van het aantal op de inbreidingslocatie te ontwikkelen woningen. Alleen al op het terrein van het Eiektrum wordt gedacht aan de realisering van ruim 100 woningen. Hoe beïnvloeden deze ontwikkelingen elkaar? Levert de optelsom van ontwikkelingen een woonomgeving met dezelfde hoge kwaliteit op als de woonomgeving die we nu kennen? Niet alleen in fysieke zin maar juist ook in de zin van de door de WUR gedocumenteerde unieke samenhang tussen fysieke en sociale woonomgeving! Heeft die unieke woonomgeving kans van overleven met de bouw van een groot aantal woningen in zowel het hart van de buurt als op de terreinen die de buurt omsluiten? Dat moet vantevoren onder ogen worden gezien. Achteraf vaststellen dat een voorbeeldbuurt (rapport van de universiteit van Wageningen!) wat betreft sociale cohesie, betrokkenheid en aandacht voor elkaar en de woonomgeving is gemold, kent alleen maar veel verliezers!
  8. De opzet van de schetsen lijkt niet op zichzelf te staan maar een afgeleide te zijn van (niet gecommuniceerde) gewenste ontwikkelingen op het terrein van De Hes. Volstrekt onduidelijk is waarom is gekozen voor een opzet van veel groen en dure woningen op ruime kavels in het westelijke deel van het plangebied ('terrein Kromkamp'). Veel bewoners hebben het angstige vermoeden dat de verklaring gezocht moet worden op het KEMA-terrein. Het sterke vermoeden bestaat dat de enige reden voor deze opzet is dat op het aansluitende terrein De Hes dure appartementen zijn voorzien die hun aantrekkelijkheid (prijs!) mede ontlenen aan een directe woonomgeving met veel groen en dure laagbouwwoningen. Dit vermoeden sterkt het gevoel dat bewoners niet serieus worden genomen en beschikbare informatie wordt achtergehouden.
  9. Bewoners dringen erop aan om de nieuwe verbindingsweg tussen de Klingelbeekseweg en de Utrechtseweg ook in de plannen vast te leggen. Deze weg is cruciaal voor de verkeersontsluiting van de nieuwbouw en voor het doen ontstaan van een verkeersluwe en kindvriendelijke buurt. Deze weg dient te zijn gerealiseerd voordat aan enige nieuwbouw wordt begonnen.
  10. Het verbaast bewoners dat er geen mogelijkheid bestaat voor particulier opdrachtgeverschap. Voor zover bekend
  11. Een fors aantal bewoners heeft gezegd niet meer te geloven in het voortzetten van het overleg met de gemeente en de projectontwikkelaars. Zij beraden zich op het voeren van acties.
     
  12. Specifiek voor het gebied van de moestuinen
  13. Hoge dichtheid van de bebouwing is niet acceptabel.
  14. Een bouwhoogte van 3 bouwlagen is niet acceptabel. Woningen van twee bouwlagen aan de Utrechtseweg worden aan de zuidzijde volledig ingesloten.
  15. Drie bouwlagen aan de zijde van de Klingelbeekseweg is niet acceptabel. Het terrein van de moestuinen is vrij vlak, maar tegen de Klingelbeekseweg is sprake van een fors hoogteverschil. Drie bouwlagen op de hoge rand levert een onaanvaardbaar hoogteverschil t.o.v. de bestaande bebouwing op met alle gevolgen voor aantasting van de privacy (inkijk).
  16. Volstrekt onduidelijk is waarom de ouderenhuisvesting op de grootst mogelijke afstand van Huis en Haard, het toekomstige dienstencentrum, wordt gesitueerd en niet in de directe nabijheid van Huis en Haard (op het deelterrein 'Kromkamp' of op het direct aan Huis en Haard grenzende KEMA-terrein).
  17. De bewoners van de Korte Klingelbeek en de Klingelbeekseweg zijn ook al zwaar belast door de recente uitbreiding van het Oolgaardthuis. De vrees van bewoners dat deze uitbreiding zou zorgen voor veel overlast van verkeer en parkeren blijkt volledig te zijn bewaarheid. Ondanks beweringen van de gemeente Arnhem in het voorbereidingsproces van het tegendeel!
     
  18. Specifiek voor het maïsveld
  19. Voor bewoners is het volstrekt onbegrijpelijk en niet acceptabel dat zij aan twee kanten worden ingebouwd. Vanaf het maïsveld worden de nieuwe woningen dicht tegen de bestaande woningen gesitueerd en wordt de ruimte tussen de nieuwbouwwoningen zo ruim mogelijk gehouden. Aan de overzijde van de Klingelbeekseweg worden plannen ontwikkeld voor ruim 100 woningen/appartementen.
  20. Meerdere bewoners van de Klingelbeekseweg hebben aangekondigd dat zij zich tot het uiterste zullen verzetten tegen dit dubbele inpakken. Mochten de gepresenteerde plannen toch gerealiseerd worden, dan zullen velen van hen woonruimte elders gaan zoeken.
     
  21. Specifiek voor het terrein Kromkamp
  22. Voor bewoners van de Klingelbeekseweg was sprake van een complete verrassing. Nooit eerder zijn zij geïnformeerd over mogelijke bouwplannen achter hun huizen. Zij zijn er altijd van overtuigd geweest dat er achter hun huizen nooit gebouwd zou worden.