Geschiedenis Huis en Haard Heropening Oudste bewoner Foto's


12 januari 1952 - Arnhemsche Courant

1953 - 2003
In 1944 werd Arnhem hevig gebombardeerd, velen moesten evacueren. Na de bevrijding bleek dat er voor veel ouderen geen huisvesting meer was. Om hen toch een onderkomen te bieden werd door de gemeente een huis in de Weverstraat aangewezen, met de naam Tehuis voor Ouden van Dagen, afgekort T.O.D., er woonden 63 personen. (Huidige muziekschool).
Jaren later is het huis afgekeurd wegens brandgevaarlijkheid en in 1947 werd tijdens een speciale vergadering van burgemeester en wethouders besloten om het huis te laten voortbestaan in een stichtingsvorm.
Deze stichting kreeg de naam "Huis en Haard" op 17 september 1949. Een nieuw onderkomen werd gevonden aan de Utrechtseweg/Hoogstedelaan, waar toen nog de ruine stond van "Huize Hoogstede". De oude villa was eigendom van Mevr.  Edskes- Picot, die het als bejaardentehuis exploiteerde tot september 1944.  Vanwege de luchtlandinggevechten werden de bejaarden geëvacueerd en tijdens de gevechten rond de bevrijding in april 1945 is het hele gebouw in vlammen op gegaan.

Dhr.  A. J. Kromkamp Sr. van kwekerij "Buitenlust" weet te vertellen dat de villa waarschijnlijk in het midden van de 19 eeuw gebouwd is.  Voordat Huize Hoogstede werd gebouwd was het een legerplaats van Napoleon, tot aan de oorlog getuigde daarvan een stenen kruis op de hoek van de Rosandelaan/ Utrechtseweg.  Het was een graf van een van Napoleons onderdanen?
In 1951 werd begonnen met de bouwwerkzaamheden, naast de toenmalige ingang is door Mevr.  A. H. H. Matser-Kok op 17 april 1952 een gedenksteen in de voorgevel gemetseld. Op 28 januari 1953 werd de officiële opening verricht door H.M. Koningin Juliana. De bejaarden leefden gescheiden van elkaar, 6 mannen en 6 vrouwen per slaapzaal, een ieder had een bed en een nachtkastje, kledingkasten en 1 wastafel per zaal waren de voorzieningen. Overdag verbleef men ook gescheiden en alleen in de algemene ruimtes zoals de hal kon men elkaar ontmoeten.
De directie woonde in het gebouw en bewoners schilden in de keuken de aardappels, de 'bejaarden' waren gemiddeld 65/70 jaar oud en het gebeurde dat iemand 35 jaar in Huis en Haard woonde. Deze vorm van verzorgen/verplegen verouderde en op 2 februari 1976 is men begonnen met ingrijpende veranderingen in zorg en renovatie van het gebouw, kosten zes miljoen gulden. Stichting Huis en Haard is opgegaan in de Hestia stichting welke ook verpleeghuis de Braamberg beheert, het bestuur vond het lastig dat de stichting de naam droeg van één van de verzorgingstehuizen. In de Griekse mythologie is Hestia de naam voor de godin voor de huiselijke haard.

Gedurende de verbouwing bleven de bewoners er wonen en werden de zalen omgebouwd tot zesenzestig één persoons- en zeven echtparen kamers.  Alle bewoners hebben dan een eigen kamer van 20 vierkante meter met sanitaire voorzieningen, klein keukenblok met gootsteen en een elektrisch kookplaatje, een klein koelkastje, afzuigsysteem, oproepinstallatie, telefoon- + centrale antenne aansluiting, een kledingkast en een keukenkast.
Echtparenkamers zijn twee keer zo groot en hebben op de begane grond een deur naar buiten en een aparte slaapkamer. De renovatie hield in, twee nieuwe vleugels en een bovenverdieping op de twee bestaande, door de aanleg van korte gangen heeft men bewust getracht het gebouw niet te laten lijken op een instelling of een ziekenhuis. De hoofdingang is naar rechts verplaatst en door middel van kleuren in de gangen en een houten plafond heeft men een “instelling uiterlijk” weten te voorkomen. De binnenplaats werd binnentuin en aan de voorzijde kwam een oprit rond de vijver met beplanting en parkeergelegenheid.

Het vernieuwde bejaardenoord kreeg ook een bezigheidstherapie ruimte op zolder waar mevrouw J. Slomp jarenlang een bezige bij was, weliswaar in dienst van het Rode Kruis. Samen met de bewoners commissie werd er een sociaal leven mogelijk voor bejaarden en in de ontspanningruimte of recreatiezaal waren sinterklaasfeesten en spelletjes middagen. Op iedere gang kwam een bruin bezegelde badkamer en er werd een therapieruimte gebouwd voor A.D.L.- trainingen, voor o.a. loopoefeningen gericht op zelfredzaamheid. De kapster kreeg haar kapsalon, tevens pedicureruimte en de linnen- en naaikamer ging naar beneden.
Tijdens de renovatie is de keuken opgeheven en vanaf die tijd komen de wanne maaltijden van de centrale keuken van de Braamberg.

In december 1977 werden uitnodigingen namens het bestuur verzonden met het bericht “Het is ons een genoegen u te berichten dat de renovatie van "Huis en Haard", Utrechtseweg 265 te Arnhem, thans is voltooid”.  De officiële heropening zal worden verricht door mejuffrouw Mr. J. M. C. van Driel, lid van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland, op 27 januari 1978.
De organisatie rondom de opening nam maanden in beslag, in de feestcommissie Dhr.  Lenferink, de toenmalig directeur. Als uitstapjes een bootreisjes naar Duitsland en men ging voor een week in een vakantieoord van het Rode Kruis, gewoon met een volkswagenbusje zingend op reis.
Niet alle mensen waren blij met 'eigen' voorzieningen, iedereen een eigen toilet; wat een onzin volgens sommige, één toilet op de afdeling was toch genoeg. Van lieverlee raakte de mensen gewend aan 'hun eigen' kamer, waar de gordijnen, het bed plus sprei, de deken/laken, hoofdkussen eigendom van de instelling waren. Van bejaardenoord naar het verzorgingstehuis waar je je voor in liet schrijven als je 65 jaar werd, genieten van je ouwe dag, want daar had je je hele leven toch krom voor gelegen.

Met bejaarden werd rekening gehouden in de miljoenennota van de regering, vanuit de Wet op de bejaardenoorden kon door middel van subsidie de ene verandering na de ander worden uitgevoerd.  Zo kwamen er ook allerlei 'nieuwe woorden' bij; huisregelement, indicatie-, inspectie, klachten-, inspraak-, bewonerscommissie en er kwam een pensioenregeling als aanvulling op de W.A.O.
In Huis en Haard had men een huisblad met de naam SALONNIEUWS, personeel en bewoners maakten het zelf, er zijn gelukkig nog enkele exemplaren bewaard gebleven.  Begin jaren negentig kwam de term verzorgingshuis op en 'te' kwam te vervallen, mede omdat bejaarden geacht werden ouder[en] te zijn vanuit hun individuele beleving.  Begin 1992 heeft een personele reorganisatie plaatsgevonden, de positie van hoofd verzorging en directeur verdwenen, hier voor in de plaats kwam een zorgteamcoördinator [ZTC' er] en clustermanager, tevens kreeg iedere bewoner een E.V.V-er, [eerst verantwoordelijk verzorgende], in 2002 werd dit C.V-er contact verzorgende.
Bezigheidstherapie verdween en het beroep van activiteitenbegeleider kreeg een eigen functieomschrijving in de ouderenzorg, het beroep staat voor een methodische benadering en begeleiding, waarbij de onmisbare hulp van vrijwilligers niet weggedacht kan worden.  Van tijd tot tijd werden er bouwtechnische veranderingen aangebracht, zo kwam er ander meubilair in de recreatiezaal, TL-lampen in de hal en de vijver in de binnentuin werd vervangen door een groot terras.  In 1992 is men na verbouwing aan de serre van gang E, begonnen met groepsverzorging, hier wordt dagstructuur geboden aan psychogeriatrische bewoners uit het huis.

In 1995-1996 is de laatste gedeeltelijke renovatie uitgevoerd, een eigen toko, oftewel een winkel was een ommekeer, aangezien er de keuze ontstond om bijvoorbeeld zelf voor de broodmaaltijd te gaan zorgen en dit niet meer uit de keuken voorgesmeerd te krijgen.
Er kwam dubbele beglazing in donker groen kunststof kozijnen met dezelfde verdeling als de originele ruiten, een nieuw oproepsysteem, optimalere verlichting door het hele huis en een modernere verwarmingsinstallatie.  Het hield niet op aangezien ieder verzorgingshuis diende te voldoen aan een puntenwaarderingsysteem om zo zijn bestaansrecht te behouden.  De lang verwachte tweede lift kwam en men verplaatste de openhaard richting buitenmuur in verband met een nieuw rookkanaal.
De strak houten receptie is vervangen door een open balie die aan de zijkant rolstoel toegankelijk is.  De grote zaal heeft in 1997 een zonneterras gekregen en bij nieuwe ramen horen nieuwe gordijnen, na de verkoop van het houten biljart is een bar/keukengedeelte gekomen wat erg praktisch is bij grote activiteiten.  Als zonwering kreeg elk raam een groengestreept zonneschenn, welke elektrisch vanuit ieders appartement kan worden bediend.  Op gang F is in de badkamer een hoog/laagbad gekomen en een aantal toiletruimtes is aangepast voor rolstoelgebruik.

Ook de afgelopen jaren zijn er kleine veranderingen geweest, er kwam een tweede T.O.P. kamer [tijdelijk opvang plaats], de personeelspost is een appartement geworden en de verzorgenden gaan voortaan één hoog overleggen. De turquoise stoelen in de hal waren wel erg kaal aan het worden en vanaf winter 2003 zijn ze zonnig geel gestoffeerd.  Bij een vijftigjarige is facelift een niet overbodige luxe en in juni hebben schilders 'onze' witte buitenkant weer glad en strak opgeleverd.
Het laatste jaar is er een overname noodzakelijk geweest en in verband met financiële tekorten van het verpleeghuis is De Hestia stichting opgeheven. De beheerstichting Drie Gasthuizen groep maakte het mogelijk dat vanaf 12 mei 2003 stichting Huis en Haard onder eigen naam de tweede helft van 'haar' eeuw in gaat.

[Opgetekend vanuit verzameld archief materiaal door Mw. C. van den Brand - Juni 2003.]